Nëse një shtet me rreth 30% popullsi shqiptare ende debaton nëse duhet respektuar gjuha shqipe, atëherë problemi nuk është gjuhësor. Është strukturor.
Refuzimi i shqipes nga një pjesë e elitës politike maqedonase nuk është mbrojtje identiteti. Është mungesë vizioni shtetëror.
Një shtet modern nuk funksionon mbi dominim simbolik, por mbi bashkëpronësi reale.
1. Shteti nuk mbahet me shumicë numerike
Demokracia nuk është thjesht aritmetikë.
Nuk mjafton të jesh shumicë për të imponuar standardin kulturor si të vetmin legjitim.
Kur gjuha e një komuniteti të madh trajtohet si tolerancë e përkohshme dhe jo si element konstituiv, krijohet ndarje strukturore. Dhe ndarjet strukturore prodhojnë shtet të dobët.
2. Mosnjohja prodhon mosbesim
Kur një qytetar ndjen se gjuha e tij shihet si problem, jo si vlerë, ai fillon të distancohet nga institucioni.
Lojaliteti ndaj shtetit nuk është automatizëm.
Ai ndërtohet mbi ndjenjën e përfshirjes.
Një shtet që nuk e njeh gjuhën e qytetarit të vet, rrezikon të humbasë besimin e tij.
3. Polarizimi nuk ndodh me deklarata, por me heshtje
Ndarja nuk fillon me kufij.
Fillon me moskomunikim.
Nëse politika nuk investon në ndërtimin e urave reale — ku shqipja mësohet, përdoret dhe respektohet si pjesë e përditshmërisë institucionale — atëherë paralelizmi shoqëror do të thellohet.
Dy realitete të ndara nuk ndërtojnë shtet funksional.
Editorial nga Agjencia INA
